Zioła na serce i krążenie — działanie i bezpieczeństwo
- Autor
- Wojciech Łysak
- Opublikowano
- Ostatnia zmiana
Wśród ziół kojarzonych z sercem są głóg i serdecznik, ale ich tradycyjne zastosowanie dotyczy określonych dolegliwości na tle nerwowym, po wykluczeniu poważnej choroby przez lekarza. Nie oznacza leczenia nadciśnienia, migotania przedsionków czy niewydolności serca. Naparstnicy i konwalii nie należy stosować samodzielnie jako „naturalnych leków na krążenie”.
Odpowiedź na pytanie „jakie zioła na serce?” zależy więc od celu i rozpoznania. Uczucie kołatania, wysokie ciśnienie oraz zimne stopy to różne problemy. Nazwa mieszanki „na krążenie” nie wyjaśnia ich przyczyny ani nie przesądza o skuteczności preparatu.
Zioła na serce i układ krążenia — co wiadomo o działaniu?
W opisach roślin łatwo spotkać obok siebie trzy rodzaje informacji: wieloletnią tradycję stosowania, wyniki doświadczeń laboratoryjnych i badania u ludzi. Nie są równoważne. Rozszerzenie naczynia w doświadczeniu nie dowodzi jeszcze, że wypicie naparu poprawi krążenie albo zapobiegnie zawałowi.
Warto również oddzielić lek roślinny od suplementu oraz konkretny wyciąg od całej rośliny. Badanie ekstraktu z liścia i kwiatu nie opisuje automatycznie owocu, domowej nalewki czy produktu o innym składzie. Poniższa tabela porządkuje najczęściej pojawiające się nazwy.
Przy porównywaniu produktów sprawdź, do czego odnosi się informacja na etykiecie: do pojedynczego składnika czy całej mieszanki? Czy podano część rośliny i sposób przygotowania wyciągu? Sama liczba miligramów nie wyjaśnia tych różnic. Nie przenoś również wskazania konkretnego leku roślinnego na suplement tylko dlatego, że obydwa mają głóg w nazwie.
| Roślina | Co można powiedzieć? | Na co uważać? |
|---|---|---|
| Głóg | EMA opisuje tradycyjne zastosowanie określonych preparatów liścia z kwiatem przy przejściowych dolegliwościach serca związanych z napięciem nerwowym. | Najpierw trzeba wykluczyć poważną chorobę. Nie jest to potwierdzenie leczenia niewydolności serca. |
| Serdecznik | Tradycyjne zastosowanie obejmuje napięcie nerwowe i dolegliwości serca na tym tle, np. kołatanie. | Dotyczy dorosłych, po ocenie lekarskiej; nie zastępuje leczenia arytmii. |
| Miłorząb japoński | NCCIH nie potwierdza jego przydatności w zapobieganiu chorobom serca ani leczeniu nadciśnienia. | Może zwiększać ryzyko krwawienia przy lekach przeciwkrzepliwych. |
| Naparstnica i konwalia | Zawierają związki mogące wywoływać zatrucie i groźne zaburzenia rytmu serca. | Nie przygotowuj z nich domowych środków na serce. |
Głóg — tradycyjne zastosowanie a dowody kliniczne
Przyjęta monografia EMA dotyczy liścia z kwiatem określonych gatunków głogu i opisanych preparatów. Wskazanie obejmuje przejściowe dolegliwości serca na tle nerwowym, np. odczuwalne bicie serca przy łagodnym lęku, po wykluczeniu poważnych schorzeń. Podstawą jest długotrwałe stosowanie.
To inna informacja niż dowód zapobiegania chorobom sercowo-naczyniowym. NCCIH ocenia wyniki dotyczące niewydolności serca jako sprzeczne, a dane dla choroby wieńcowej i zaburzeń rytmu jako niewystarczające. Nie można zatem obiecywać „wzmocnienia serca” każdemu użytkownikowi dowolnego preparatu.
Praktyczne różnice między surowcami i produktami omawia osobny poradnik głóg na serce — działanie i bezpieczeństwo. Tutaj głóg pozostaje jednym z przykładów, a nie domyślnym wyborem na wszystkie problemy z krążeniem.
Serdecznik i kołatanie związane z napięciem
EMA opisuje tradycyjne zastosowanie ziela serdecznika u dorosłych przy napięciu nerwowym i dolegliwościach serca na tym tle. Warunkiem jest wykluczenie poważnej przyczyny przez lekarza. Dostępne badania nie pozwalają uznać go za sprawdzony lek obniżający ciśnienie.
Nie należy samodzielnie przypisywać nowego kołatania stresowi. Przy konsultacji pomocne będą informacje, kiedy się pojawia, jak długo trwa, jakie leki i preparaty przyjmujesz oraz czy towarzyszą mu inne objawy. Zapis obserwacji jest przydatniejszy niż dokładanie kolejnej mieszanki „uspokajającej serce”.
Dlaczego naparstnica i konwalia nie nadają się do domowego stosowania?
MedlinePlus wymienia naparstnicę i konwalię wśród roślin mogących wywołać objawy zatrucia podobne do zatrucia glikozydami naparstnicy. Mogą one obejmować groźne zaburzenia rytmu. Pochodzenie roślinne nie czyni tych substancji łagodnymi.
Kontrolowany lek na receptę i domowy napar nie są zamiennikami. Nie zbieraj tych roślin na herbatę, nie przygotowuj nalewek i nie dodawaj ich do mieszanek na nadciśnienie. Przy podejrzeniu spożycia toksycznej rośliny potrzebna jest pilna pomoc medyczna, a nie oczekiwanie na działanie domowego sposobu.
ZANIM WYBIERZESZ PREPARAT ROŚLINNY
Cel → skład → zgodność z leczeniem
Cel
Nazwij problem. „Krążenie” to zbyt szerokie określenie, by dobrać postępowanie.
Skład
Sprawdź gatunek, część rośliny, postać preparatu i wszystkie dodatki.
Leki
Pokaż etykietę farmaceucie lub lekarzowi. Nie odstawiaj zaleconego leczenia.
Zioła a leki na serce i krzepliwość krwi
Lista leków jest równie ważna jak nazwa zioła. Miłorząb może zwiększać ryzyko krwawienia przy warfarynie i wchodzić w inne interakcje. Przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych, na rytm serca lub ciśnienie wymaga sprawdzenia konkretnego połączenia, a nie ogólnej zgody na „naturalne preparaty”.
Na konsultację zabierz zdjęcie etykiety z pełnym składem i porcją. Wymień również herbatki, krople oraz preparaty używane tylko okazjonalnie. Nie zmieniaj dawek leków w odpowiedzi na reklamę ziół ani pojedynczy pomiar. Różne składniki mieszanki mogą wymagać osobnej oceny.
Imbir w posiłku i skoncentrowany preparat też nie są tym samym. Ten temat rozwija artykuł czy imbir podnosi ciśnienie? — z rozróżnieniem zastosowania kulinarnego i suplementacji.
Najczęstsze pytania o zioła na serce
Jakie zioła na rozszerzenie naczyń krwionośnych?
Nie da się dobrać ich bez ustalenia problemu. Sam opis mechanizmu rozszerzania naczyń nie oznacza skutecznego leczenia nadciśnienia czy choroby wieńcowej. Przy powtarzających się dolegliwościach potrzebne jest rozpoznanie, zamiast samodzielnego dobierania mieszanki.
Jakie zioła na migotanie przedsionków lub obniżenie pulsu?
Zioła nie zastępują leczenia tych zaburzeń. Postępowanie w migotaniu przedsionków może obejmować leki lub zabiegi kontrolujące rytm i częstość pracy serca oraz zapobieganie zakrzepom. Nowego, szybkiego lub nieregularnego pulsu nie należy leczyć na podstawie internetowej listy roślin.
Czy chińskie zioła na krążenie wymagają innej oceny?
To szeroka nazwa, a nie opis jednego preparatu. Do oceny potrzebne są konkretne gatunki, ilości i pełny skład. Pochodzenie mieszanki nie zastępuje danych o jej działaniu, jakości oraz zgodności z przyjmowanymi lekami.
Kiedy nie czekać na działanie herbaty?
Nagły, nieustępujący ból lub ucisk w klatce piersiowej, zwłaszcza z dusznością, poceniem lub bólem promieniującym do ramienia, wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Nie czekaj wtedy na efekt preparatu roślinnego.
Źródła i podstawa opracowania
- EMA: Crataegus spp., folium cum flore — przyjęta monografia tradycyjnego zastosowania.
- NCCIH: Hawthorn — zakres dowodów i bezpieczeństwo.
- EMA: Leonuri cardiacae herba — tradycyjne zastosowanie serdecznika.
- MedlinePlus: Digitalis toxicity — rośliny i ryzyko zatrucia.
- NCCIH: Ginkgo — dowody i interakcje z lekami.
- NHLBI: Atrial fibrillation — leczenie.
- NHS: Chest pain — objawy wymagające pilnej pomocy.
- NHS: Poisoning — postępowanie przy podejrzeniu zatrucia.